- اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی :
-
-
استانداردسازی؛ از الزام تا ضرورت راهبردی در مسیر توسعه پایدار
روز جهانی استاندارد، فرصتی برای بازاندیشی در نقش استانداردها و استانداردسازی در پیشرفت جوامع، ارتقای کیفیت زندگی و ساختن آینده‌ای بهتر است.
در جهان امروز، استانداردسازی را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از الزامات فنی یا قانونی دانست که رعایت آن‌ها برای فعالیت در بازار ضروری است. استانداردسازی، ضرورتی راهبردی برای تحقق توسعه پایدار و همه‌جانبه است؛ ضرورتی که با ایجاد زبان مشترک میان علم، فناوری، تولید و خدمات، زمینه ارتقای کیفیت، افزایش بهره‌وری، تقویت رقابت‌پذیری، صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان و افزایش اعتماد عمومی را فراهم می‌کند.
تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد، از دسترسی به انرژی پاک و مقرون‌به‌صرفه و حفاظت از محیط زیست تا کاهش نابرابری‌ها، توسعه زیرساخت‌های پایدار و ارتقای کیفیت زندگی، مستلزم رویکردی مشترک، همسو و مسئولانه است. استانداردها با فراهم‌کردن معیارهای مشترک، الزامات روشن و مبنایی معتبر برای ارزیابی انطباق، می‌توانند به هم‌افزایی اقدامات، استفاده بهینه از منابع و تحقق این اهداف کمک کنند.
بااین‌حال، توسعه پایدار تنها با رشد اقتصادی، افزایش تولید یا گسترش خدمات محقق نمی‌شود. این توسعه به رویکردی متوازن نیاز دارد که در آن، پیشرفت اقتصادی با حفاظت از محیط زیست، ارتقای رفاه اجتماعی، پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی و توسعه مبانی فرهنگی و اخلاق حرفه‌ای همراه باشد. مسئولیت اجتماعی باید بخشی جدایی‌ناپذیر از راهبردها، تصمیم‌گیری‌ها و عملکرد سازمان‌ها و کسب‌وکارها باشد؛ چراکه توسعه پایدار، حاصل مسئولیت‌پذیری مشترک و توجه همزمان به منافع امروز و حقوق نسل‌های آینده است.
در ایران، با وجود پیشینه ارزشمند فعالیت‌های سازمان ملی استاندارد، یکی از ضرورت‌های امروز، تعمیق دانش استانداردسازی و ارتقای آن از سطح شناخت الزامات و قواعد به سطح درک عمیق، تفکر نظام‌مند و خرد حرفه‌ای است؛ سطحی که امکان بهره‌گیری صحیح از استانداردها را در تحلیل مسائل، ارزیابی شواهد، تصمیم‌گیری‌های تخصصی و قضاوت‌های حرفه‌ای فراهم سازد.
دستیابی به این هدف، مستلزم توجه جدی‌تر به جایگاه استانداردسازی در آموزش عالی، توسعه پژوهش‌های علمی و ایجاد پیوند مؤثر میان دانش نظری و تجربه عملی است. برای شتاب‌بخشیدن به مسیر توسعه کشور، افزون بر استانداردهای مناسب و نظام‌های کارآمد ارزیابی انطباق، به سرمایه انسانی توانمندی نیاز داریم که فلسفه و منطق استانداردسازی را درک کند، قدرت تحلیل و قضاوت مسئولانه داشته باشد و بتواند در توسعه، ترویج و به‌کارگیری اثربخش استانداردها، نقش پیشران و شتاب‌دهنده ایفا کند.
در چنین نگرشی، استانداردسازی نباید صرفاً ابزاری برای کنترل انطباق باشد؛ بلکه باید به عاملی برای یادگیری، نوآوری، بهبود مستمر، توسعه فرهنگ کیفیت و ارتقای مسئولیت‌پذیری در همه سطوح جامعه تبدیل شود. این مسیر، مشارکت و هم‌افزایی دولت، صنعت، نهادهای ارزیابی انطباق، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و جامعه حرفه‌ای را می‌طلبد.
استانداردها زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهند که از متن اسناد فراتر روند، در عمل به کار گرفته شوند و نتیجه آن در کیفیت محصولات، اعتبار خدمات، مسئولیت‌پذیری سازمان‌ها، اعتماد جامعه و بهبود زندگی مردم متبلور گردد.
روز جهانی استاندارد، یادآور این حقیقت است که ساختن جهانی بهتر، نه حاصل اقدام‌های پراکنده، بلکه نتیجه داشتن چشم‌اندازی مشترک، همسویی در عمل و پذیرش مسئولیت‌های متقابل است. استانداردها در این مسیر، ابزارهایی برای ایجاد اعتماد، هماهنگی و پیشرفت‌اند؛ اما اثربخشی آن‌ها به دانش و شایستگی، تعهد حرفه‌ای، بی‌طرفی، همکاری و پایبندی واقعی به ارزش‌های انسانی وابسته است.
برای بهره‌مندی واقعی از استانداردها، صرفاً به تدوین اسناد بیشتر نیاز نداریم؛ باید دانش استانداردسازی را توسعه دهیم، آن را در نظام آموزشی و حرفه‌ای کشور نهادینه کنیم و زمینه پرورش متخصصانی را فراهم آوریم که بتوانند این دانش را به تصمیم‌های درست و نتایج اثربخش تبدیل کنند.
این روز را گرامی می‌داریم و بر این باور تأکید می‌کنیم که آینده‌ای برخوردار از کیفیت، اعتماد، مسئولیت‌پذیری و پایداری، با مشارکت آگاهانه همه ما ساخته می‌شود؛ آینده‌ای که در آن، استانداردسازی نه صرفاً یک الزام، بلکه بخشی از تفکر راهبردی جامعه و سرمایه‌ای برای پیشرفت و تعالی نسل امروز و فردا باشد.
دکتر مسلم بیات، مشاور حوزه استانداردسازی و کیفیت